YILDIZIN SEKİZ KÖŞESİ: RUB EL HİZB

YILDIZIN SEKİZ KÖŞESİ: RUB EL HİZB

Fakirane’nin logosu olarak belirlediğimiz sekiz köşeli yıldız, kullanmaya başladığımız ilk andan beri zihinlerde yaptığı çağrışım sebebiyle farklı algılanmakta; İsrail devletinin kullandığı Mühr-ü Süleyman, Davut Yıldızı, Siyon Yıldızı gibi isimlerle anılan altı köşeli yıldızla yahut sair sembollerle karıştırılmakta. İslam ve Kadim Doğu medeniyetine ait bir simge olan sekiz köşeli yıldız ile altı köşeli Siyon Yıldızı, aslında taban tabana zıt iki medeniyetin sembolü.

Türkçeye “Dörtlü Parça” olarak da çevrilebilecek “Rub el Hizb” kelimesi, dört köşeli iki kutunun çapraz şekilde üst üste çakışması ile ortaya çıkan yıldız şeklini ifade ediyor. İki karenin üst üste çakışması ile oluşan Sekiz Köşeli Yıldız; inançlarında Ay, Güneş ve yıldızların önemli bir yer tuttuğu muhakkak olan Doğu halkları tarafından uzun yıllardır çeşitli formlarda kullanılmıştır. Orta Asya mimari eserlerinde yoğun olarak karşımıza çıkan yıldız, Karahanlılar üzerinden Farslara ve oradan da Anadolu’ya kadar gelmiştir. Bu bilgiler ışığında Rub el Hizb’in coğrafi kökeninin Orta Asya olduğunu söylemek mümkündür.

Sekiz sayısının İslam’da yaptığı çağrışımlar üzerinde konuşacak olursak bunların daha çok cennet ve cennetin katlarına işaret ettiğini görürüz. Farsça Heşt Behişt diye adlandırılan sekiz cennetin isimleri şöyledir: Dâri-celal, Dâri-karar, Dâri-selam, Cennetül Huld, Cennetül Mevâ, Cennetül Adn, Cennetül Firdevs, Cennetü Naim. Ayrıca kümbet biçiminde yapılan Türk mezarlarının birçoğunun sekiz köşeli plan üzerine oturtulması da kabrin cennetten bir bahçe olması için dua mahiyetindedir. Niğde’deki Hüdavent Hatun Kümbeti, Niksar’da Kırk Kızlar Kümbeti, Konya’da Kesikbaş Türbesi, Seyfiye Karasungur Kümbeti gibi kümbetler sekizgen gövde üzerinde mezar anıtlarıdır.  Bunun gibi birçok kaynakta İslam’da ahlaki ilkeler şu sekiz başlık altında toplanır: Merhamet, sadakat, şefkat, doğruluk, sır tutmak, cömertlik, sabretmek ve Rabbine şükretmek.

Bununla birlikte Kur’an ayetlerini ayıran işaret ve motiflerden biri de Rub el Hizb’dir. Tezhip veya diğer adıyla Kur’an süsleme sanatın

Sekiz köşeli yıldızın gerek günümüzde gerekse tarihteki birçok Türk-İslam Devleti tarafından kullanıldığı sahalar mevcuttur. Mimariden, çiniciliğe, tezhipten, dokumacılığa kadar pek çok geleneksel sanatta Rub el Hizb kullanılmıştır. Misalen hat sanatımızda ayet sonlarını göstermek  ve Kur’an-ı Kerim öğrenimini kolaylaştırmak için bu sembol kullanılmıştır. Bunun gibi mimari eserlerde kullanılmaya başlayan sekiz köşeli yıldız motifleri Karahanlılar zamanında başlayıp, Selçuklularda da devam etmiş ve günümüze kadar gelmiştir. Karahanlılardan Şems-ül Nasr bin İbrahim’in hatunu Aişe Bibi’nin Türbesinde, Konya Alaaddin Cami’nde, Samarra’da duvarlarda, Buhara’da Seyfi Medresesi’nin pencerelerindeki süslemelerde, Kars Ani Şehri harabeleri Sultan Sarayı kapısında, sekiz köşeli yıldız ve dört kollu şekillerin içleri bitkisel motiflerle, Kubadabad çinilerindeki sekiz köşeli yıldızların içlerinde ise insan, hayvan ve hayali yaratıklarla birlikte bitkisel motifler vardır.

Yıldız devletler açısından bakıldığında ise Osmanlı Bayrağı ve Devlet Armasında, Türkmenistan armasında, Azerbaycan bayrağında, Özbekistan armasında, Türkiye Cumhuriyeti Emniyet Genel Müdürlüğü Armasında, Kurgusal Hatay Cumhuriyeti Bayrağında ve daha birçok yerde görülmektedir.

Bu bilgilerden hareket edecek olursak Rub el Hizb’in tamamen Türk-İslam medeniyetine ait bir sembol olduğu ve yüzyıllardır çeşitli alanlarda kullanıldığı ortaya çıkmaktadır. Fakirane de kullandığı bu logoyla ait olduğu dünyaya, Doğu’nun bu kadim ve münzevi dünyasına vurgu yapmaktadır.

Emblem_of_Turkmenistan.svg

polis-armasi

sekiz_koseli_yildiz_017

M.Fatih Kutlubay Keleş

M.Fatih Kutlubay Keleş

Yazar at Fakirane.org
91/Çukurova.
Hukuk Lisans ve Yüksek Lisans eğitimi aldı.
Öyküleri ve yazıları Hece, Edebiyat Ortamı, Mahalle Mektebi, Hayal Bilgisi, Fakirane ve Palto dergilerinde yayınlandı.
M.Fatih Kutlubay Keleş

About author

M.Fatih Kutlubay Keleş

91/Çukurova. Hukuk Lisans ve Yüksek Lisans eğitimi aldı. Öyküleri ve yazıları Hece, Edebiyat Ortamı, Mahalle Mektebi, Hayal Bilgisi, Fakirane ve Palto dergilerinde yayınlandı.

İlgili Makaleler

Bir Cevap Yazın

Arşiv